فرز یکی از ابزارهای پراستفاده و چندکاره در کارگاهها است. فرز توانایی تمیز کردن، ساب زدن و بریدن اجسام مختلف را دارد. اجزای اصلی این ابزار از یک بخش موتور دوار و یک دیسک تشکیلشده است. در این مقاله به معرفی و توصیههایی برای خرید فرز ارائهشده است.
فرزها دارای انواع مختلفی میباشند که میتوان به فرز با سایز عادی و مینی فرز، فرز انگشتی و مینیاتوری اشاره کرد. هرکدام از این ابزار برای کار مشخصی مورد استفاده قرار میگیرند. نیازسنجی قبل از اقدام به خرید این ابزار یک ضرورت است.
غالب فرزهای موجود در بازار به لحاظ موتوری توانایی هم بریدن فلزات و هم ساب زدن را دارند. اما برای هرکدام از کارها باید از صفحات دیسک مختلف استفاده کرد. دیسکهای مناسب برای بریدن نازکتر و تیزترند.
برای بریدن بتن یا سنگ سخت از صفحات دیسک الماس دندانهدار استفاده میشود تا هم سبب سریعتر خنک شدن با هوا محیا شود و هم از تولید گردوغبار جلوگیری گردد. موتور فرز مورد استفاده برای بریدن فلزات باید توانایی چرخش در دور بالا داشته باشد.
سایز فرزها متناسب با صفحه برش مورد استفاده باید انتخاب شود. فرزهای بزرگ امکان استفاده از دیسکهای بزرگتر را دارند و فرز بزرگتر به لحاظ موتوری قویتر خواهد بود. در کارگاهها و همینطور افراد حرفهای از فرز با سایز بزرگ استفاده میکنند.
اگر تابهحال به سراغ این ابزار نرفتهاید شاید بهتر باشد از فرز کوچک و مینی فرز استفاده کنید. کنترل مینی فرز برای یک فرد مبتدی بسیار آسانتر است و مسیر خوبی برای شروع استفاده این ابزار محسوب میشود.
موارد استفاده از ابزار فرز
بریدن فولاد، آهن و استیل؛ انواع اقسام فولاد از بولت، پلیت و پروفیلهای فولادی و استیل بهراحتی توسط فرز قابل برش هستند. در هنگام برش فلزات از صفحه مخصوص برش استفاده میگردد. این صفحه نازکتر از صفحات مخصوص ساب زدن است.
بریدن بتن و سنگ؛ این قطعات عموماً ضخیم هستند پس هنگام برش باید به نحوی عمل کرد که دستگاه در فشار بالا طولانیمدت کار نکند. برای جلوگیری از ایجاد گردوغبار بهتر است قطعات موردنظر قبل از برش خیس شوند یا حتی حین برش آب و صابون به محل برش اضافه گردد.
برای برش بتن از صفحه مخصوص برش دندانهدار استفاده میگردد. وجود دندانه هم به کمتر شدن گردوخاک و هم به سریعتر خنک شدن صفحه کمک میکند.
تمیز کردن فولاد؛ پیش از عملیات جوشکاری تمیز کردن محل جوش در قطعه ضروری است. گاهی قطعه موردنیاز دارای کثیفی، گریس، رنگ و دوغاب خشکشده است که پیش از عملیات جوشکاری حتماً باید تمیز شوند.
وجود کثیفی بر سطح فلز از کیفیت جوش میکاهد و امکان ایجاد حباب هوا و جوش بیکیفیت وجود دارد. بهترین روش برای تمیز کردن فلز استفاده از ساب زدن با فرز است. ساب زدن با فرز بهسرعت میتواند کار چندساعته را در چند دقیقه به انجام رساند.
همچنین پس از عملیات جوشکاری، از ساب برای پرداخت نهایی قطعه و خلاص شدن از شر گل جوش استفاده میشود. ساب زدن قطعه را برای یک رنگآمیزی و پوشش مناسب آماده میکند.
نحوه استفاده از فرز
رمز استفاده از ابزار فرز در انتخاب مناسب صفحه است. از استفاده صفحه خراب، شکسته یا تاب برداشته اجتناب کنید. اگر صفحه از کیفیت مناسبی برخوردار نباشد در چرخش خردشده و سبب وقوع حادثه میگردد.
صفحات مناسب برای برش از صفحات مخصوص ساب نازکتر هستند. استفاده از این صفحات برای ساب مناسب نبوده و امکان شکستگی و آسیب زدن وجود دارد.
جهت استفاده ابتدا مطمئن شوید که صفحه به شکل محکم در جای خود بستهشده است. اقدامات ایمنی را رعایت کنید. لوازم مناسب ایمنی بهخصوص عینک استفاده کنید.
برای بریدن، قطعه را در محلی مناسب قرار دهید و شروع به بریدن کنید. قبل از اتمام برش، دستگاه را متوقف نکنید چراکه ممکن است دیسک در قطعه گیر کند. اجازه دهید برش تا انتها پیش رود و بعد از افتادن قطعه ابزار را متوقف کنید.
برای مهار کردن مناسب قطعه میتوان از گیره استفاده نمود. خط محل برش را علامت بزنید. با توجه به نازک بودن صفحه برش، بیشازاندازه نباید به ابزار فشار وارد کرد چراکه سبب خراب شدن دیسک میشود.
پس از برش با توجه به محل استفاده میتوان با تعویض صفحه اقدام به ساب زدن قطعه کرد. با این کار لبهها صافشده همچنین قطعه برای عملیات جوش نیز آماده میگردد.
برای ساب زدن با این ابزار، صفحه را موازی با محل ساب زدن قرار دهید (دقیقاً خلاف روش بریدن). در زاویهای که به ابزار میدهید دقت کافی داشته باشید تا سبب بریدن و تخریب قطعه نشوید. فشار بیشازاندازه وارد نکنید و به مدت طولانی به ساب زدن یکپارچه نپردازید. کار را به مقاطع کوچکتر تقسیم کنید تا به ابزار خود فشار زیاد وارد نسازید.
ابداع فرز
اولین نوع از فرز متداول امروز در سال 1954 توسط کمپانی آلمانی آکرمن و اشمیت ابداع و تولید گردید. بعدها اسم این کمپانی به فلکس FLEX تغییر نام داد. امروزه این برند اقدام به تولید طیف وسیعی از ابزارآلات باکیفیت میکند.
نکات ایمنی کار با فرز
اگر دستهبندی برای خطرآفرینی ابزارآلات وجود داشته باشد، فرز جایگاه بالایی کسب میکند. اما با رعایت نکات حداقلی میتوان از این وسیله پرکاربرد و مشکلگشا بهصورت ایمن استفاده کرد.
اولین نکته در مورد کار با ابزارآلات حالت فرد استفادهکننده از ابزار است. فرد خسته و بدون تمرکز نباید به سراغ این دستگاه برود. برای محافظت از چشمها استفاده از عینک مخصوص یا شیلد ضروری است چراکه امکان دارد براده یا گردوخاک درون چشم رود.
از ماسک بهخصوص در کار طولانیمدت و همچنین هنگام ساب و برش سنگ و بتن استفاده کنید. توجه داشته باشید گرد سیمان مادهای خطرناک برای بدن است.
برای کار با قطعات فلزی و جوشکاری پوشیدن روپوش چرمی و اطمینان از نزدیک نبودن اجسامی که بهسادگی مشتعل میشوند توصیه میشود.
نکات دارای اهمیت در خرید فرز
در زیر تعدادی از نکات موردتوجه برای خرید فرز ارائهشده است. مهمترین نکته استفاده مصرفکننده از دستگاه است. انتخاب ابزار باید با توجه به نوع مصرف آن باشد. حجم، توالی و نوع استفاده در انتخاب فرز نقش بسزایی دارند.
بیسیم یا باسیم
استفاده از فرز بیسیم با توجه به عدم محدودیت سیم یک مزیت است اما یک فرز شارژی هیچگاه نمیتواند توان موتوری یک فرز برقی را تأمین کند. همچنین وجود باتری، سبب میشود تا فرز شارژی نسبت به فرز عادی دارای وزن بیشتری باشد که این مورد در طولانیمدت خستهکننده خواهد بود.
بهعلاوه با توجه به نوع متعارف استفاده از ابزار فرز، باتری به مدت طولانی جوابگو نخواهد بود ازاینرو داشتن یک باتری اضافی حین کار جهت لنگ نماندن ضروری به نظر میرسد. درنهایت باید مزیت بدون سیم بودن را با نوع استفاده از دستگاه و همچنین قیمت سبک و سنگین کرد.
سرعت حرکت یا دور بر دقیقه RPM
این عدد معرف تعداد دوری که دیسک بر هر دقیقه میزند است. عموماً فرزهای بزرگ سرعت کمتری نسبت به مینی فرزها ارائه میدهند.
نکته دارای اهمیت که باید موردتوجه قرار گیرد عدد ماکسیمم سرعت قیدشده بر صفحه است. این عدد نباید کمتر از سرعت فرز باشد در این صورت صفحه تاب سرعت ارائهشده توسط فرز را ندارد و دچار شکستگی میگردد.
دیمر داشتن
فرزهای دیمر دار امکان تغییر سرعت چرخش را به کاربر میدهند. این امکان برای کار روی قطعههای حساس بسیار مناسب است اما در عموم کارهای صنعتی یک فاکتور تعیینکنندهای محسوب نمیشود.
اگر فرز را برای پولیش زدن نیز استفاده میکنید، حتماً باید سراغ یک فرز دیمر دار بروید چراکه حین پولیش لازم است سرعت را کموزیاد کنید. با توجه به بیشتر بودن قیمت این نوع از فرزها خرید آنها برای کاربری متعارف توصیه نمیشود.
معرفی مدلهای برتر فرز
در زیر تعدادی از فرز های مناسب در رنج قیمت های متفاوت ارائه شده است. قبل از اقدام به خرید نوع و حجم کار و مصرف خود را مشخص کنید تا بی جهت دچار هزینه اضافی نشوید.
فرز دیوالت DeWalt DWE402 Angle Grinder
یک فرز همهکاره و قدرتمند که حضورش برای هر کارگاهی مفید است. این فرز دارای محافظی باقابلیت چرخش 360 درجه است که هم ایمنی را فراهم میکند و هم مزاحمتی برای کار ایجاد نمیکند. باقدرت موتوری بالا و توانایی چرخش 11000 دور بر دقیقه از پس هر کاری برمیآید. نام دیوالت بیانگر ابزاری با مدت عمر طولانی است و شکی در کیفیت آن وجود ندارد.
فرز ماکیتا Makita GA9040S Angle Grinder
فرز ماکیتا با موتور 15 آمپری فرزی بسیار قدرتمند است. میزان دور آن 6000 دور بر دقیقه و مناسب برای سنگ است. کیفیت ساخت بالا و عایقبندی مناسب تضمینکننده دوام این فرز است.
فرز متابو Metabo W 26-230 MVT Angle Grinder
فرز متابو فرزی از یک برند آلمانی معتبر است. توان موتور 2600 وات و چرخش 6000 دور بر دقیقه گویای یک فرز پرقدرت است. داشتن تکنولوژی ساخت بالا سبب شده تا این فرز 23 سانتیمتری در این لیست قرار بگیرد.
فرز شارژی دیوالت Dewalt DCG412M2 Cordless Mini Angle Grinder
اگر به دنبال یک فرز قدرتمند میگردید تا آن را به پریز برق وصل نکنید، این مدل فرز چیزی است که شما نیاز دارید. با وزن سبک 3 کیلوگرمی و سرعت 7000 دور بر دقیقه یک انتخاب خوب و کار راهانداز است. با سایز 115 میلیمتری، این فرز در دسته مینی فرزها قرار میگیرد.
فرز رونیکس Ronix 3212 Angle Grinder
اگر به دنبال یک نمونه باکیفیت میان رده میگردید و به دنبال هزینه اضافی نیستید، این گزینه مناسبی است. با سرعت 10000 دور بر دقیقه و قطر 230 میلیمتر یک فرز مناسب برای سنگبری است. باوجود نمایندگی آن در داخل کشور مشکلی بابت قطعات نخواهید داشت.
